O projekcie

 

Bez wątpienia 2020 rok przejdzie do historii jako czas wyjątkowy. Niektórzy będą go wspominać jako okres lęku, izolacji, stresu, moment utraty pracy i dochodów. Są tacy, dla których czas pandemii był okazją do wyciszenia się, skupienia i refleksji nad podstawowymi wartościami i celami. Niezależnie od tego, czy przeżywamy właśnie najlepszy, czy najgorszy moment naszego życia, jedno wydaje się dziś pewne – jest to czas zmiany.

 

Od początku istnienia, czyli od 2018 roku, Krakowski Salon Sztuki rozumieliśmy jako projekt przede wszystkim społeczny. Wystawa, nagrody, jury złożone z osobowości świata kultury i artystów różnych dziedzin służyły temu, aby wspierać lokalne środowisko. Wspierały ich poprzez budowanie widoczności sztuk wizualnych jako dziedziny kultury, poprzez promocję indywidualnych artystów i ich twórczości oraz środowiska krakowskiego jako całości. Salon starał się animować też lokalny rynek sztuki i uruchamiać miastotwórcze procesy w Krakowie. Nie zapominamy o tych celach i chcielibyśmy powrócić do nich w kolejnych latach. Uważamy jednak, że 2020 rok wymaga innego rodzaju działań. Dlatego też postanowiliśmy zrezygnować z formatu wystawy i w ramach trzeciej edycji wydarzenia przenieść działania Salonu w sferę, być może mniej widowiskową i spektakularną, ale aktualnie niezwykle potrzebną.

Krakowski Salon Sztuki w ciągu dwóch lat swojego istnienia dał się poznać jako przestrzeń integracji i wymiany doświadczeń. Co roku około 500 artystów i artystek zgłaszało propozycje prac na wystawę, darząc nas zaufaniem i wierząc, że potrafimy wyjść poza środowiskowe, pokoleniowe czy ideowe podziały. W wystawach realizowanych w ramach Salonu brali udział twórcy reprezentujący różne sposoby myślenia o sztuce, różne instytucje, galerie czy grupy interesów. Wierzymy, że otwartość i szacunek, jakimi darzyliśmy artystów i artystki uczestniczące w tym projekcie, pozwolą nam przekształcić w 2020 roku Salon w platformę wsparcia i pomocy dla najbardziej dotkniętych sytuacją pandemii reprezentantów krakowskiego środowiska artystycznego.

Jednym z proponowanych przez nas narzędzi wsparcia jest konkurs OBRAZ NĘDZY I ROZPACZY skierowany do freelancerów i freelancerek, osób fizycznych pracujących w obszarze sztuk wizualnych oraz miejsc oddolnych i prywatnych, w których sztuka aktualna powstaje i jest pokazywana publiczności. Łączna pula nagród wynosi aż 100 000 złotych. Konkurs jest częścią programu „Kultura Odporna” Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Miasta Krakowa. Szczegółowe zasady konkursu i kryteria oceny zostały opisane w Regulaminie konkursu . Więcej informacji na temat samego konkursu oraz odpowiedzi na pytanie „dlaczego znowu konkurs?” znajdziecie w zakładce „Zgłoszenia”.

Jakie skutki przyniesie aktualna sytuacja związana z pandemią w obszarze kultury? Zapewne wymaga to wnikliwego zbadania i przeanalizowania wielu skomplikowanych danych. Nie trzeba być jednak wyspecjalizowanym analitykiem, żeby zauważyć, że odwołanie większości festiwali, wystaw i wydarzeń kulturalnych w mieście, zamknięcie instytucji kultury i galerii prywatnych na kilka miesięcy, zawieszenie działalności fundacji i stowarzyszeń aktywnych w polu sztuk wizualnych najdotkliwiej odbije się na osobach fizycznych – artystach i artystkach, teoretyczkach i teoretykach, krytykach i krytyczkach oraz kuratorkach i kuratorach. Są to często reprezentanci tzw. prekariatu – pracujący głównie na umowach cywilnoprawnych, bez stałych dochodów i ubezpieczeń zdrowotnych czy społecznych, żyjący ze sprzedaży swoich utworów: prac, tekstów krytycznych, koncepcji. Ich sposób życia w dużej mierze wymuszony jest sposobem funkcjonowania pola kultury – systemem rocznych budżetów, grantów celowych, niskimi zarobkami w instytucjach publicznych. To oni stanowią najbardziej kruche elementy ekosystemu kultury i to te osoby w czasie pandemii i podczas wywołanego nią kryzysu naszym zdaniem najbardziej trzeba wspierać. Do nich skierowane są nagrody w kategorii Osoba Roku.

Kolejną grupą stanowiącą istotny element środowiska sztuk wizualnych w Krakowie są galerie prywatne i organizacje pozarządowe aktywne w tym polu. Swoje istnienie opierają w dużej mierze na grantach celowych, pracy wolontariackiej i drobnej działalności gospodarczej. Kraków jest domeną małych podmiotów, w tym zwłaszcza galerii typu artist-run space. Ograniczenie działalności jest często dla tych organizacji równoznaczne z likwidacją. Tymczasem to w dużej mierze te podmioty stanowią kulturotwórczą siłę naszego miasta. To w nich debiutują młodzi twórcy. To one realizują projekty badawcze, inicjują eksperymentalne działania i stanowią podstawę współczesnego wizerunku Krakowa jako miasta kultury. Dla nich przygotowaliśmy nagrodę w dziedzinie Miejsce Roku.

Nagrody i Beneficjentów konkursu wskaże powołana po raz pierwszy w 2020 roku w ramach Krakowskiego Salonu Sztuki specjalna KOMISJA ds. ZAPOBIEGANIA NĘDZY I ROZPACZY. Poza rolą jury tegorocznego salonowego konkursu, komisja jest głosem i reprezentacją środowiska artystycznego pracującego nad stworzeniem długofalowej strategii dla polityki kulturalnej miasta w dziedzinie sztuk wizualnych. W skład komisji wejdą osoby reprezentujące różne środowiska aktywne w polu sztuk wizualnych w Krakowie, różne generacje i różne zawody.

Podobnie jak w latach ubiegłych Krakowski Salon Sztuki 2020 powstaje w ścisłym dialogu pomiędzy Krakowskim Biurem Festiwalowym, miejską instytucją kultury oraz Fundacją Artyści – Innowacja – Teoria (F.A.I.T.), organizacją pozarządową aktywną na lokalnym polu sztuki od 15 lat. Ta współpraca pozwala nam przyglądać się krajobrazowi kultury Krakowa z różnych perspektyw. Dzięki niej Salon jest wrażliwszy, bardziej otwarty i przyjazny. W 2020 roku, wykorzystując wypracowane już narzędzia, skupiamy sią na pomocy doraźnej, jednocześnie wypracowując strategie dla przyszłości. Wierzymy bowiem, że kryzys może być początkiem zmiany na lepsze, a nawiązane w ciągu dwóch lat partnerstwa i sojusze mogą stać się podstawą solidnych i rzeczowych propozycji dla Krakowa w dziedzinie polityki kulturalnej i strategii dla środowiska sztuk wizualnych.